Przelewy międzynarodowe od dawna nie są nową usługą dla banków Azji Centralnej. Nowe jest coś innego: szybkość, koszt, kurs walutowy, przewidywalność i niezawodność płatności transgranicznych stają się samodzielnymi kryteriami wyboru banku.
Szczególnie wyraźnie widać to w Uzbekistanie, gdzie jednocześnie rosną handel zagraniczny, przekazy pieniężne migrantów, handel elektroniczny oraz bezpośrednie powiązania finansowe z Azją i Bliskim Wschodem.
Uzbekistan: popyt rośnie jednocześnie z kilku stron
W okresie styczeń–czerwiec 2026 roku obroty handlu zagranicznego Uzbekistanu osiągnęły 41 mld USD, co oznacza wzrost o 7,4% rok do roku. Na Chiny przypadło 23,1% obrotów, na Rosję 17,1%, na Kazachstan 6,8%, a na Turcję 3,4%.
Dla biznesu oznacza to zapotrzebowanie nie tylko na „dolarowy SWIFT”, lecz na stabilne kanały płatnicze w kilku walutach.
Rośnie również segment detaliczny. Według danych Banku Centralnego Uzbekistanu w pierwszej połowie 2026 roku napływ przekazów pieniężnych z zagranicy wzrósł o 13%, do 9,3 mld USD. Już 51,7% całego wolumenu, czyli 4,8 mld USD, stanowiły bezpośrednie przelewy P2P na karty bankowe; kanał ten wzrósł o 32%.
Przekazy z krajów UE zwiększyły się o 27%, ze Stanów Zjednoczonych o 19%, a z Wielkiej Brytanii o 62%.
Trzecim czynnikiem jest handel elektroniczny. Jego wartość w Uzbekistanie wzrosła z 15,21 bln sumów w 2024 roku do 31,55 bln sumów w 2025 roku. Zwiększa to popyt na szybkie rozliczenia, konwersję walut i cyfrowe usługi bankowe.
Banki konkurują nie tylko wysokością prowizji
Płatność międzynarodowa to dziś jednocześnie trasa płatności, kurs FX, prowizja, czas realizacji i compliance.
Bezpośredni rachunek korespondencyjny zmniejsza liczbę pośredników, a wysokiej jakości screening ogranicza ryzyko zbędnych opóźnień. Dlatego sieć banków korespondentów ponownie stała się elementem strategii konkurencyjnej.
Dobrym przykładem jest Octobank. Według danych samego banku w pierwszej połowie 2026 roku otworzył on nowe rachunki korespondencyjne w DBS Bank w Singapurze — w USD i CNH, w ICBC London — w CNH, w Yes Bank w Indiach — w INR, w Bank of Asia w Kirgistanie — w KGS oraz w Sohar International Bank w Omanie — w OMR.
Jednocześnie bank uruchomił przyjmowanie przelewów z Kazachstanu na karty HUMO i UZCARD za pośrednictwem Kaspi.kz oraz z Korei Południowej poprzez E9PAY.
To przejście od abstrakcyjnej „międzynarodowości” do konkretnych korytarzy płatniczych.
Inne uzbeckie banki podążają tą samą drogą. W opublikowanej w kwietniu 2026 roku liście banków korespondentów Kapitalbanku znajdują się między innymi Commerzbank dla rozliczeń w euro, China Construction Bank dla juana, Mashreq Bank dla dirhamów ZEA, a także Shinhan i Kookmin Bank dla transakcji w wonach koreańskich i dolarach.
Kazachstan jest silniejszy skalą, Uzbekistan — tempem zmian rynkowych
Obroty handlu zagranicznego Kazachstanu w okresie styczeń–czerwiec 2026 roku wyniosły 71,8 mld USD, co oznacza wzrost o 7,2% rok do roku.
Do kluczowych partnerów należą Chiny, Rosja, kraje Unii Europejskiej i Turcja.
Duże kazachskie banki dysponują bardziej rozbudowaną infrastrukturą korespondencyjną. ForteBank na przykład publikuje informacje o relacjach korespondencyjnych w dolarach z Bank of New York Mellon i JPMorgan Chase, a w euro — z Commerzbankiem i Raiffeisen Bank International. Do rozliczeń w juanie wykorzystywane są Bank of China Kazakhstan oraz ICBC Almaty.
Jednocześnie Kazachstan już eksperymentuje z architekturą kolejnej generacji. W 2025 roku testowano tam transgraniczne scenariusze wykorzystania cyfrowego tenge, a w sierpniu 2026 roku Narodowy Bank Kazachstanu poinformował o porozumieniu z Ludowym Bankiem Chin w sprawie uruchomienia pilotażowych rozliczeń z wykorzystaniem cyfrowego tenge i cyfrowego juana.
Nie jest to jeszcze zamiennik bankowości korespondencyjnej, ale potencjalnie nowa warstwa infrastruktury płatniczej.
W przypadku Kirgistanu i Tadżykistanu konkurencja w większym stopniu zależy od przekazów pieniężnych ludności.
Według danych Banku Światowego za 2025 rok przekazy osobiste odpowiadały 57,7% PKB Tadżykistanu, 17,6% PKB Kirgistanu i 14,3% PKB Uzbekistanu.
Dlatego szybkość zaksięgowania środków, kanały mobilne i kurs konwersji mają tam systemowe znaczenie dla bankowości detalicznej.
Sankcje wobec Rosji przekształciły compliance w element produktu
Po rozszerzeniu ograniczeń wobec rosyjskiego sektora finansowego koszt błędu dla banków Azji Centralnej wzrósł.
OFAC wskazuje wprost, że zagraniczna instytucja finansowa może zostać objęta sankcjami za istotne transakcje z osobami zablokowanymi na podstawie Executive Order 14024, przy czym ryzyko obejmuje również operacje prowadzone w walutach innych niż dolar amerykański.
Taki przypadek miał już miejsce w regionie.
W styczniu 2025 roku Departament Skarbu USA wpisał kirgiski Keremet Bank na listę sankcyjną, wskazując na jego udział w systemie transgranicznych rozliczeń działającym w interesie rosyjskiego Promsvyazbanku.
W lipcu 2026 roku Unia Europejska rozszerzyła zakaz transakcji na kolejny kirgiski bank powiązany z systemem SPFS oraz na trzy inne banki spoza Rosji w związku z obchodzeniem sankcji.
Konsekwencją są dodatkowe kontrole beneficjentów rzeczywistych, celu płatności i łańcucha dostaw, większy udział ręcznej obsługi oraz wyższe koszty compliance.
FATF wskazuje, że różnice w stosowaniu AML/CFT podnoszą koszty i zmniejszają szybkość płatności transgranicznych. BIS w badaniu z 2026 roku również wymienia niewystarczającą interoperacyjność systemów jako jeden z kluczowych problemów rynku.
Do tego dochodzą ryzyko walutowe, oszustwa i zależność od zagranicznych banków korespondentów.
Dlatego odporność sieci płatniczej staje się nie mniej ważna niż poziom opłat.
Fintech i nowe formy pieniądza zwiększają presję
Banki muszą konkurować również z interfejsami fintechowymi.
Kaspi na przykład umożliwia przesyłanie środków z Kazachstanu na karty Uzcard i Humo z prowizją w wysokości 0,95%, pokazując kurs konwersji jeszcze przed potwierdzeniem transakcji.
Tworzy to nowy standard wygody dla klientów.
W Uzbekistanie 7 września 2026 roku regulatorzy ogłosili pilotaż wykorzystania stabilnego tokena HUMO jako środka płatniczego.
W Kazachstanie cyfrowe tenge zostało już prawnie uznane za legalny środek płatniczy, a jego infrastruktura jest stopniowo skalowana.
Zmienia się także SWIFT. Po zakończeniu w listopadzie 2025 roku głównej fazy przejścia na ISO 20022 sieć informowała o 97-procentowym poziomie wdrożenia standardu.
Od 14 listopada 2026 roku płatności zawierające całkowicie nieustrukturyzowane adresy uczestników nie będą już akceptowane w ramach CBPR+.
Dla banków oznacza to konieczność dalszych inwestycji w jakość danych, automatyczny screening oraz systemy płatnicze.
Kto zyska przewagę w ciągu najbliższych 2–3 lat
O zwycięstwie nie przesądzi najniższa prowizja.
Przewagę będą zdobywać banki, które będą w stanie utrzymywać kilka niezależnych tras płatniczych, posiadać bezpośrednie relacje z bankami w Chinach, Europie, Turcji, krajach Zatoki Perskiej i Azji Południowej, szybko przeprowadzać kontrole KYC/AML oraz z wyprzedzeniem pokazywać klientowi pełny koszt konwersji i status płatności.
Kazachstan wygląda dziś na silniejszy pod względem skali i dojrzałości infrastruktury.
Uzbekistan jest natomiast najbardziej dynamicznym rynkiem, na którym wzrost handlu, przekazów pieniężnych i e-commerce szybko przekształca rozliczenia międzynarodowe w odrębne pole konkurencji bankowej.
Na tym tle rozszerzanie przez Octobank rachunków w CNH, INR, KGS i OMR oraz uruchamianie nowych korytarzy P2P wygląda nie jak działanie wizerunkowe mające podkreślić międzynarodowy charakter banku, lecz jak odpowiedź na zmieniający się popyt.
Im bardziej złożone staje się globalne środowisko płatnicze, tym większa jest wartość banku, który potrafi przeprowadzić legalną płatność międzynarodową szybko, przewidywalnie i bez zbędnych pośredników.
W Azji Centralnej właśnie to coraz częściej będzie decydować o tym, w którym banku przedsiębiorstwo utrzymuje swój podstawowy rachunek rozliczeniowy, a klient indywidualny — swoją główną kartę bankową.
