Sektor bankowy republiki stopniowo przestaje być wyłącznie narzędziem obsługi rynku wewnętrznego. Wzrost handlu zagranicznego, przepływów transgranicznych i płatności cyfrowych tworzy zapotrzebowanie na infrastrukturę łączącą kraj z sąsiednimi gospodarkami. Jednak przekształcenie Uzbekistanu w samodzielny węzeł finansowy regionu pozostaje na razie zadaniem, a nie faktem dokonanym.

Formalna podstawa takiego zapotrzebowania istnieje. W 2025 roku obroty handlu zagranicznego kraju wyniosły 81,2 mld dolarów, rosnąc o 20,7% względem roku poprzedniego: eksport — 33,8 mld dolarów, import — 47,4 mld dolarów. Stosunki handlowe utrzymywano ze 210 państwami, a największymi partnerami pozostały Chiny, Rosja i Kazachstan. Dane Państwowego Komitetu Statystycznego opublikowano 22 stycznia 2026 roku i odnotowują one skalę powiązań zagraniczno-ekonomicznych. Ale dla specjalisty bankowego ważniejsze jest co innego: na ile krajowy system finansowy jest gotowy obsługiwać rosnące przepływy towarów, kapitału i płatności.

Dla klienta korporacyjnego to pytanie jest konkretne. Przy zawieraniu kontraktu handlu zagranicznego znaczenie ma nie tylko cena produktu, ale też termin rozliczenia międzynarodowego, waluta płatności, liczba pośredników w łańcuchu i wymagania banków. To właśnie od zdolności systemu bankowego do rozwiązywania takich zadań zależy, czy Uzbekistan stanie się istotnym elementem infrastruktury finansowej Azji Centralnej.

Od reformy rynku wewnętrznego do operacji rozliczeniowych

Umocnienie pozycji kraju opiera się przede wszystkim na transformacji własnej gospodarki. Według oceny Międzynarodowego Funduszu Walutowego z 18 czerwca 2026 roku realny PKB Uzbekistanu wzrósł o 7,7% w 2025 roku, a w pierwszym kwartale 2026 roku wzrost osiągnął 8,7% w ujęciu rocznym. Jednocześnie MFW prognozował spowolnienie wzrostu rocznego do 6,8% w 2026 roku, wskazując na potrzebę ograniczania presji inflacyjnej i kontynuowania reform strukturalnych.

Wzrost gospodarczy rozszerza popyt na usługi bankowe: finansowanie kapitału obrotowego, operacje walutowe, rozliczenia z zagranicznymi kontrahentami. System bankowy odpowiada na ten popyt, choć jego struktura nadal wyraźnie różni się od systemów z przewagą kapitału prywatnego. Według danych Banku Centralnego Uzbekistanu na 1 sierpnia 2026 roku łączne aktywa banków komercyjnych osiągnęły 1016,6 bln sumów wobec 852,4 bln sumów rok wcześniej — nominalny wzrost o około 19,3%. Baza depozytowa w tym samym okresie wzrosła z 360,4 do 482,7 bln sumów, czyli o około 33,9%.

Dla banków oznacza to rozszerzenie bazy zasobowej pod produkty rozliczeniowe i konwersyjne, a także pod obsługę firm współpracujących z rynkami zewnętrznymi. Jednak wzrost aktywów i depozytów sam w sobie nie jest dowodem większej efektywności rozliczeń międzynarodowych — to jedynie zasobowa przesłanka.

Płatności międzynarodowe: infrastruktura, zgodność, koszt

Jedną z kluczowych zmian ostatnich lat jest rozszerzenie wykorzystania cyfrowych instrumentów finansowych poza rynkiem krajowym. Jednocześnie rozliczenia międzynarodowe są niejednorodne: płatności korporacyjne, przekazy osób fizycznych i płatności za zakupy za granicą działają według różnych mechanizmów. Rozliczenie korporacyjne często wymaga udziału banków korespondentów — organizacji, za pośrednictwem których banki różnych krajów przeprowadzają wzajemne płatności. Znaczenie ma nie tylko techniczna możliwość przelewu, ale też dostępność potrzebnej waluty, weryfikacja uczestników operacji i warunki obsługi.

Przejście na rozliczenia w walutach narodowych potencjalnie ogranicza liczbę konwersji, ale oszczędności nie powstają automatycznie: zależą od płynności par walutowych, spreadów, prowizji i dostępności banków pośredniczących. Dlatego wzrostu handlu z Chinami, Rosją i Kazachstanem nie należy automatycznie traktować jako obniżenia kosztów rozliczeń międzynarodowych.

W segmencie detalicznym dynamika jest bardziej widoczna. Według przeglądu Banku Centralnego z 14 sierpnia 2026 roku w okresie styczeń–czerwiec do Uzbekistanu napłynęło 9,3 mld dolarów przekazów transgranicznych osób fizycznych, o 13% więcej niż w analogicznym okresie 2025 roku. Z tej kwoty 4,8 mld dolarów, czyli 51,7%, wpłynęło bezpośrednio na karty bankowe kanałami P2P; wolumen takich operacji wzrósł o 32% w ujęciu rocznym. Przekazy coraz częściej są wbudowane w codzienną cyfrową bankowość, a nie realizowane jako odrębna operacja pobrania gotówki. Cyfryzacja kanału nie oznacza jednak tańszego przekazu: ostateczny koszt nadal określają taryfy, kurs i warunki systemu płatności.

Trzy modele udziału banków w infrastrukturze międzynarodowej

W sektorze bankowym Uzbekistanu można wyróżnić kilka modeli udziału w międzynarodowej infrastrukturze finansowej.

Pierwszy — podłączanie produktów cyfrowych do międzynarodowych systemów płatności.** Wymowny jest przykład Octobank, jednego z wyraźnie rosnących banków prywatnych. Według wyników opublikowanych przez bank 11 lutego 2026 roku jego aktywa za 2025 rok osiągnęły 12,2 bln sumów, depozyty klientów — 10,84 bln sumów; wzrost aktywów wyniósł 314%, depozytów — 515% względem 2024 roku. W październiku 2025 roku Octobank poinformował o integracji Alipay+ z aplikacją Octo-Mobile: dzięki podłączeniu przez infrastrukturę HUMO klienci uzyskali możliwość płacenia za zakupy za granicą kodem QR z automatyczną konwersją środków. Dla rynku znaczenie takiej integracji wykracza poza jedną aplikację — krajowy produkt bankowy uzyskuje dostęp do międzynarodowej sieci akceptacji płatności bez budowania własnej infrastruktury w każdym kraju. Ale chodzi przede wszystkim o płatności detaliczne, a nie o pełnoprawny mechanizm rozliczeń między przedsiębiorstwami. Jak wcześniej zauważono w biurze prasowym Octobank, usługa jest skierowana m.in. do klientów, którzy podróżują, pracują lub uczą się za granicą.

Drugi — międzynarodowe finansowanie handlu.** Wymowna jest tu współpraca Asakabank z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju: bank przystąpił do programu Trade Facilitation Programme, w ramach którego EBOiR otworzył mu limit do 20 mln dolarów na wsparcie operacji eksportowo-importowych. Mechanizm przewiduje gwarancje dla międzynarodowych banków potwierdzających, co pozwala ograniczać niektóre ryzyka płatnicze transakcji handlu zagranicznego. To przykład działającego modelu instytucjonalnego, choć samo przystąpienie nastąpiło jeszcze w 2019 roku; w liście nagród EBOiR za 2025 rok Asakabank wskazano jako najbardziej aktywny bank emitujący z Uzbekistanu w ramach programu.

Trzeci — podłączenie do międzynarodowych mechanizmów podziału ryzyk handlowych.** Azjatycki Bank Rozwoju w ramach Trade and Supply Chain Finance Program udziela gwarancji i finansowania poprzez sieć partnerskich instytucji finansowych. W opublikowanym na 23 października 2026 roku wykazie uczestników z Uzbekistanu obecne są m.in. Ipak Yuli Bank, Asakabank, Uzpromstroybank i Davr Bank.

Dla klienta korporacyjnego takie mechanizmy mogą znaczyć nie mniej niż płatności mobilne: pozwalają bankom uczestniczyć w finansowaniu handlu zagranicznego instrumentami wielostronnych instytucji rozwoju. Jednak udział w programie nie ujawnia automatycznie wolumenu faktycznie sfinansowanych operacji konkretnego banku. Rozwój infrastruktury międzynarodowej przebiega jednocześnie w kilku kierunkach — integracje płatności detalicznych, stosunki korespondenckie i finansowanie handlu.

 Infrastruktura cyfrowa jako element strategii państwowej

We wrześniu 2026 roku Bank Centralny przedstawił krajową strategię rozwoju technologii finansowych na lata 2026–2030. Dokument przewiduje modernizację cyfrowej infrastruktury finansowej, zwiększenie zgodności systemów płatności, rozwój współpracy międzynarodowej, ochronę konsumentów i wzmocnienie cyberbezpieczeństwa. Regulator wyznaczył cel pozycjonowania Uzbekistanu jako regionalnego centrum fintech do końca 2030 roku. To ważny sygnał co do priorytetów, ale na razie jest to właśnie cel strategiczny, a nie potwierdzenie już osiągniętego przywództwa.

W sierpniu Bank Centralny przeprowadził rozmowy z Tencent o możliwej integracji krajowej infrastruktury QR z zagranicznymi ekosystemami płatności; strony zgodziły się kontynuować prace techniczne i przygotować mapę drogową. Odrębnie omawiano współpracę z Ant Group w obszarze płatności transgranicznych. Takie inicjatywy są potencjalnie istotne dla turystyki, e-commerce i obsługi zagranicznych klientów, ale na razie nie należy ich oceniać jako działających korytarzy płatniczych: publiczne komunikaty regulatora odnotowują negocjacje i zamiary, a nie uruchomienie usług. Do oceny efektu konieczne będzie obserwowanie liczby podłączonych uczestników, geografii operacji, wolumenów transakcji i kosztu płatności.

Kazachstan i Uzbekistan: dwa modele, jeden region

Regionalne ambicje Uzbekistanu trzeba oceniać z uwzględnieniem pozycji Kazachstanu, który ma większą gospodarkę i rozwinięty rynek finansowy. Według danych Banku Światowego za 2025 rok nominalny PKB Kazachstanu wynosił 306,2 mld dolarów, Uzbekistanu — 147 mld dolarów, Kirgistanu — 22,6 mld dolarów. Jednocześnie gospodarka Uzbekistanu rosła szybciej: 7,7% wobec 6,5%. Różnica skali oznacza, że Uzbekistanowi na razie przedwcześnie ubiegać się o rolę głównego centrum finansowego regionu.

Według Bruno S. Sergiego, profesora ekonomii politycznej Uniwersytetu w Messynie (Włochy) i wykładowcy Uniwersytetu Harvarda (USA), rozwój infrastruktury finansowej Azji Centralnej należy oceniać nie tylko przez skalę gospodarek narodowych, ale też przez zdolność systemów bankowych do zapewniania międzynarodowych powiązań gospodarczych.

 „Przyszłość architektury finansowej Azji Centralnej nie musi wiązać się z pojawieniem się jednego dominującego centrum. Kazachstan i Uzbekistan mogą rozwijać się jako wzajemnie uzupełniające się rynki finansowe. Dla Uzbekistanu kluczową przewagą może stać się połączenie rosnącej gospodarki, modernizacji sektora bankowego i rozszerzania międzynarodowych powiązań płatniczych. Jednak rzeczywista konkurencyjność będzie określana nie liczbą produktów cyfrowych, lecz zdolnością systemu finansowego do zapewniania niezawodnych, dostępnych i przewidywalnych rozliczeń dla biznesu i inwestorów” — zauważa Bruno Sergi.

Modele obu krajów mogą nie tylko konkurować, ale i uzupełniać się: Kazachstan dysponuje większą bazą gospodarczą, Uzbekistan — znaczącym rynkiem wewnętrznym i rozszerzającymi się powiązaniami handlowymi. Dla biznesu regionalnego wartość stanowi nie przenoszenie operacji z jednego kraju do drugiego, lecz możliwość swobodnej pracy między nimi. Dla firmy działającej jednocześnie w Kazachstanie i Uzbekistanie ważniejsza jest przewidywalność rozliczeń, dostępność operacji walutowych i porównywalne wymagania banków niż formalne przywództwo jednego z krajów pod względem liczby projektów fintech. Dlatego najbardziej realistyczny jest scenariusz kilku wzajemnie powiązanych centrów finansowych o różnej specjalizacji, w którym Uzbekistan umacnia pozycję dużego rynku usług bankowych i płatniczych, obsługującego handel, przekazy i międzynarodową aktywność biznesową.

Co ogranicza ambicje

Głównym ograniczeniem strukturalnym pozostaje wysoka rola państwa w sektorze bankowym. Na 1 sierpnia 2026 roku banki z udziałem państwa odpowiadały za 62% aktywów i 65% kredytów systemu bankowego. Wysoki udział państwa sam w sobie nie wyklucza rozwoju usług międzynarodowych, ale zwiększa znaczenie jakości ładu korporacyjnego, przejrzystości decyzji kredytowych i konsekwencji reform. MFW w przeglądzie z czerwca 2026 roku również wskazywał na potrzebę wzmocnienia stabilności makrofinansowej i kontynuowania przekształceń strukturalnych, wymieniając wśród ryzyk niepewność zewnętrzną i możliwość przegrzania gospodarki wobec wysokiego popytu wewnętrznego.

Drugie ograniczenie — niejednorodność międzynarodowej infrastruktury płatniczej. Nawet przy nowoczesnych aplikacjach cyfrowych operacje transgraniczne zależą od banków korespondentów, płynności walutowej, zgodności z sankcjami i wymogów różnych jurysdykcji.

Trzecie — ograniczona porównywalność danych. Statystyka publiczna pozwala oceniać wolumeny handlu, aktywa banków i przekazy, ale nie daje pełnego obrazu faktycznej szybkości i kosztu płatności międzynarodowych między krajami Azji Centralnej. Bez tych danych nie można przekonująco twierdzić, że integracja regionalna już obniżyła koszty biznesu.

Kryteria na lata 2027–2031

Dalsze umocnienie roli Uzbekistanu będzie zależeć nie tyle od liczby ogłoszonych inicjatyw, ile od ich praktycznych rezultatów.

Pierwsze kryterium — działające transgraniczne kanały płatnicze: liczba podłączonych krajów i banków, wolumen operacji, koszt przekazów i udział pomyślnie zakończonych płatności.

Drugie — rozszerzenie międzynarodowego finansowania handlu: wolumeny potwierdzonych akredytyw, gwarancji, linii kredytowych i faktyczne wykorzystanie tych instrumentów przez przedsiębiorstwa.

Trzecie — zmiana struktury sektora bankowego: zmniejszenie koncentracji aktywów państwowych, wzmocnienie banków prywatnych i podniesienie jakości zarządzania tworzą warunki dla konkurencji i współpracy międzynarodowej.

Czwarte — realizacja krajowej strategii fintech, której wyniki należy oceniać po faktycznie uruchomionych usługach, zgodności systemów płatności i rozpowszechnieniu instrumentów cyfrowych, a nie po liczbie podpisanych porozumień.

Scenariusz bazowy zakłada stopniowe rozszerzanie integracji płatności międzynarodowych przy utrzymujących się różnicach w regulacjach krajowych. Scenariusz korzystniejszy jest możliwy, jeśli Uzbekistan i sąsiednie państwa uzgodnią standardy techniczne, zapewnią stabilne działanie kanałów transgranicznych i rozszerzą dostęp biznesu do finansowania międzynarodowego. Scenariusz negatywny wiąże się z zaostrzeniem zewnętrznych ograniczeń finansowych, opóźnieniami reform bankowych i sytuacją, w której liczne porozumienia technologiczne nie przekształcają się w poszukiwane usługi. To scenariusze analityczne, a nie oficjalne prognozy prawdopodobieństwa ich realizacji.

Podsumowanie dla rynku bankowego

Uzbekistan rzeczywiście staje się bardziej widoczny na finansowej mapie Azji Centralnej: rośnie gospodarka, rozszerza się handel zagraniczny, zwiększają się aktywa bankowe, rozwijają się międzynarodowe usługi płatnicze. Zmienia się też rola banków komercyjnych — jedne rozwijają cyfrowe instrumenty płatności międzynarodowych, jak Octobank z integracją Alipay+, inne uczestniczą w programach finansowania handlu i międzynarodowego podziału ryzyk bankowych. Procesy te nie oznaczają jednak na razie tworzenia jednolitego regionalnego systemu finansowego: wymaga to nie tylko technologii, ale też zgodnych standardów, skutecznych regulacji, niezawodnych stosunków korespondenckich i zaufania między instytucjami różnych krajów.

Najtrafniejsza ocena zachodzących procesów jest następująca: Uzbekistan tworzy jeden z ważnych elementów przyszłej architektury finansowej Azji Centralnej, ale jego ostateczne miejsce w tym systemie określi praktyczna efektywność rozliczeń międzynarodowych. Dla biznesu główny rezultat powinien wyrażać się nie w liczbie nowych platform płatniczych, lecz w możliwości szybszego, niezawodniejszego i tańszego przeprowadzania operacji między krajami. Właśnie według tego kryterium w najbliższych latach będzie można oceniać, jak skutecznie Uzbekistan przekształca wzrost gospodarczy i modernizację bankową w trwałą przewagę regionalną.